Οικολογία και ψυχοπαθολογία

 

Για να γίνει καλύτερα κατανοητό το θέμα της παρούσας ανάρτησης, παραθέτω τον πίνακα του Paul Cézanne, Mont Saint-Victoire

Αν παρατηρήσουμε καλά τo έργο του καλλιτέχνη, θα συνειδητοποιήσουμε ότι το σχέδιο που απεικονίζεται δεν προκύπτει από μια σχεδιαστική γραμμή, αλλά μέσα από το χρώμα. Ο κόσμος δηλαδή στην εικόνα αυτή μοιάζει να έχει όγκο και πυκνότητα, να είναι ένας οργανισμός αποτελούμενος από χρώματα και επίπεδα. Το χρώμα δίνει υφή και ρεαλιστική συνέπεια μέσω των πολλαπλών περιγραμμάτων του, χωρίς να είναι περιορισμένος από μια ξεκάθαρη σχεδιαστική γραμμή, όπως προαναφέρθηκε.

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η τέχνη του Cézanne απεικονίζει εύστοχα τη σκέψη του Γάλλου φιλοσόφου Merleau-Ponty, ο οποίος ακυρώνει τον διαχωρισμό της ανθρώπινης εμπειρίας σε εσωτερική και εξωτερική, μέσω της αναγνώρισης των αμφισημιών που ενυπάρχουν στα ανθρώπινα όντα (Moreira, 1998;2001).

Αυτή η ιδέα των πολλαπλών περιγραμμάτων, θα μπορούσε να είναι βοηθητική για μια παγκόσμια φαινομενολογική κατανόηση της ψυχοπαθολογίας, προτείνοντας μια θεώρηση του ψυχωτικού ως κάποιου χωρίς περιγράμματα ή όρια. Αυτό που βιώνεται στην ψύχωση, κάνοντας μια αναλογία με τους πίνακες του Cézanne, είναι καθαρό χρώμα που διασκορπίζεται στον καμβά χωρίς όρια, οδηγώντας σε μεγάλο ψυχικό πόνο.

Από την άλλη, το σύγχρονο νευρωτικό μοντέλο, το οποίο περιλαμβάνει σύνδρομα που καθιστούν άκαμπτη την προσωπικότητα και χαρακτηρίζεται από παρορμητική και αγχώδη συμπεριφορά, επίσης δεν παρατηρεί  το πολλαπλό περίγραμμα ή όριο με τον κόσμο. Βλέπει κάτι αυστηρό, κατ’επίφαση ακριβές και καθορισμένο, με λίγο ή καθόλου χρώμα που μοιάζει με μια καθαρή γραμμή. Σε αυτήν τη δεύτερη περίπτωση, οι ψυχικά νοσούντες θα έχουν μια στατική ύπαρξη, χωρίς κίνηση, είτε επειδή ζουν σε μια πραγματικότητα χωρίς περίγραμμα, είτε επειδή τα περιγράμματα που βιώνουν είναι άκαμπτα, αλλά και στις δύο περιπτώσεις σίγουρα βλέπουν έναν κόσμο χωρίς χρώμα.

Μεταξύ λοιπόν των τόσων πολλών περιγραμμάτων που απαρτίζουν το ψυχοπαθολογικό πλαίσιο με τόσο δυναμικό, αλλά και μη καθορισμένο τρόπο, όπως οι πίνακες του Cézanne, το οικολογικό όριο αποτελεί καθοριστικό αιτιολογικό παράγοντα της προαναφερόμενης ψυχοπαθολογίας.

 

Οικο-ψυχολογία

Η οικολογία είναι το κομμάτι της βιολογίας που μελετά τις σχέσεις των ζωντανών οργανισμών/όντων και του περιβάλλοντος στο οποίο ζουν καθώς και τις αμοιβαίες επιρροές τους. Ο όρος, αναφέρεται επίσης στον κλάδο των ανθρώπινων επιστημών που μελετά τη δομή και την ανάπτυξη των ανθρώπινων κοινοτήτων σε σχέση με το περιβάλλον και την επακόλουθη προσαρμογή τους σε αυτό.

Με άλλα λόγια, η οικολογία μελετά την ισορροπία του φυσικού κόσμου και των ανθρώπων που ζουν σε αυτόν.

Αν και παραδοσιακά, η οικολογία αποτελεί αντικείμενο ανησυχίας των περιβαλλοντολόγων και των βιολόγων, το δεύτερο νόημά της, προερχόμενο από τις ανθρωπιστικές επιστήμες, έρχεται όλο και εντονότερα στο προσκήνιο λόγω της ανθρώπινης παρέμβασης στο φυσικό περιβάλλον. Αυτή η παρέμβαση είναι αρνητική και καταστροφική και οδηγεί σε αυξανόμενη ανισορροπία στην οικολογία του πλανήτη.

«Ζούμε σε έναν πλανήτη που επιδεινώνεται σε οικολογικό επίπεδο και κατοικείται από ανθρώπους που είναι ψυχολογικά ανισσόροποι» (Brown, 1995, p. XIV).

Οι οικοψυχολόγοι πιστεύουν ότι υπάρχει ένας συναισθηματικός δεσμός μεταξύ των ανθρώπων και του φυσικού περιβάλλοντος από το οποίο προερχόμαστε και εξελισσόμαστε. Η οικοψυχολογία λοιπόν, επιδιώκει να επαναπροσδιορίσει τον ορθολογισμό σε ένα περιβαλλοντικό πλαίσιο. Υποστηρίζει ότι η επιδίωξη να θεραπευτεί η ψυχή χωρίς αναφορά στο οικολογικό σύστημα, του οποίου είμαστε αναπόσπαστο μέρος, είναι μια μορφή αυτοκαταστροφικής τύφλωσης, και προσπαθεί για την αναθεώρηση της ανθρώπινης ψυχής ως αναπόσπαστο μέρος του φυσικού ιστού (ibid., p. XVI).

Και πραγματικά, για όσους εργάζονται στο κομμάτι της ψυχικής υγείας, κάτι τέτοιο αποτελεί μείζον θέμα, καθώς παρατηρούμε ότι ενώ καθημερινά οι ψυχολογικές, ιατρικές και ψυχοφαρμακευτικές θεραπείες για ψυχικές νόσους πολλαπλασιάζονται , ο αριθμός αυτών  που νοσεί ψυχικά αυξάνεται  σε όλο τον  κόσμο. Με άλλα λόγια ο σύγχρονος κόσμος βιώνει μια ψυχοπαθολογική επιδημία, η οποία πέρα από τις ιδεολογικές πτυχές της, μας δείχνει πιθανώς ότι η ατομικιστική ψυχοπαθολογική προσέγγιση έχει αποτύχει.

Η ζωή, είτε υγιής είτε παθολογική, διαπερνάται από τη φύση και το περιβάλλον. Η ανθρώπινη εμπειρία αποτελεί έτσι το σημείο της πολλαπλής διασταύρωσης των διαφόρων συστημάτων –οικολογικών, πολιτιστικών, βιολογικών, ιστορικών, πολιτικών, ψυχολογικών, κλπ- που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Τα ανθρώπινα όντα, έχοντας ρίζες σε αυτόν τον κόσμο συνεπάγεται πως ό,τι αφορά τον κόσμο αφορά επίσης και τα ίδια.

Δεν υπάρχει διαχωρισμός μεταξύ των διαφόρων συστημάτων, αλλά μονάχα πολλαπλά περιγράμματα σε συνεχή κίνηση. Εφόσον λοιπόν η γη είναι η ρίζα της ιστορίας, είναι επίσης και η ρίζα της ψυχοπαθολογίας. Η οικολογική ανισορροπία της γης συντελεί στις ψυχικές ανισορροπίες που αυξάνουν τον πόνο στον σύγχρονο άνθρωπο. Ταυτόχρονα, αυτές οι ίδιες ψυχοπαθολογικές διεργασίες προκαλούν τον άνθρωπο να καταστρέψει τον κόσμο στον οποίο ζει, καταστρέφοντας έτσι τον εαυτό του.

Η έννοια της απόσχισης

Για να μπορέσουμε ναν κατανοήσουμε καλύτερα την αμοιβαία σχέση μεταξύ οικολογίας και ψυχοπαθολογίας, καλό είναι να κάνουμε μια αναφορά στην έννοια της απόσχισης, που σημαίνει αποσύνδεση, διαίρεση, διαχωρισμός, αποδόμηση, αποσύνθεση. 

Στη σχιζοφρένεια κάνουμε λόγο για διχασμένη ή πολλαπλή προσωπικότητα. Ο διχασμός αυτός περιγράφει από την πρώιμη κι όλας ψυχιατρική και ψυχολογική θεραπεία, τις δισχαστικές διαδικασίες που συμβαίνουν σε ψυχικές ασθένειες και ειδικά στις ψυχώσεις.

Κατά την εμφάνιση της ψύχωσης, ο ασθενής αποσπάται από την πραγματικότητα και ζει σε έναν δικό του κόσμο, αποκομμένο από τον πραγματικό κόσμο με τον οποίο έρχεται σε επαφή. Υπάρχει λοιπόν μια πολύ ασυνήθιστη συνθήκη διαβίωσης για το αισθανόμενο σώμα, καθώς η παραπάνω εμπειρία προφανώς το αποσυνδέει από τον κόσμο των αισθήσεων και της ιστορίας.

Οι αποσχισμένες μορφές συμπεριφοράς είναι όλο και πιο συχνές στις μεταμοντέρνες κοινωνίες, οι οποίες δεν παρουσιάζουν σύνδεση μεταξύ της σκέψης, του συναισθήματος και των ενεργειών/ της δράσης, η οποία και βρίσκεται στο κέντρο αυτής της ψυχοπαθολογικής επιδημίας.

Για παράδειγμα οι αγχώδεις και οι ψυχαναγκαστικές διαταραχές χαρακτηρίζονται ακριβώς από την αυτοματοποίηση των ενεργειών χωρίς κανένα είδους νοητικής διεργασίας. Η μπλοκαρισμένη επικοινωνία εμφανίζεται σε όλες τις ψυχωτικές καταστάσεις, αλλά και στην κατάθλιψη, σε σύνδρομα πανικού, σε διαταραχές προσωπικότητας, αλλά και στις περισσότερες ψυχικές νόσους που αυξάνονται στο σύγχρονο κόσμο ως συνέπεια μιας ατομικιστικής κουλτούρας που οδηγεί στη μοναξιά, στην έλλειψη δέσμευσης προς τους άλλους και στη ναρκισσιστική κενότητα (Sloan,1966).

Αλλά η ίδια διάσπαση που συμβαίνει στην ψυχοπαθολογία, συμβαίνει και στις ιδεολογικές εμπειρίες, μέσω του διαχωρισμού μεταξύ της συνειδητοποίησης ότι κάτι είναι λάθος και της συμπεριφοράς που αρνείται αυτήν την παρατήρηση, μέσω ενός άλλου μηχανισμού που εξιδανικεύει κάτι ή κάποιον, και ο οποίος συνήθως προκύπτει από την υπολειμματική εξιδανίκευση της πατρικής φιγούρας (Moreira & Sloan, 2002).

Αυτό που συμβαίνει τόσο στην ψυχοπαθολογική όσο και στην ιδεολογική εμπειρία είναι μια διαδικασία ασυμφωνίας μεταξύ της σκέψης, του συναισθήματος και της δράσης του ατόμου, η οποία οδηγεί σε ψυχική δυστυχία και σε αδυναμία. Αυτή η ίδια ιδέα της απόσχισης είναι χρήσιμη στην περιγραφή της  οικολογικής εμπειρίας του σύγχρονου ανθρώπου.

Σύμφωνα με τον Metzner (1995),

«Ολόκληρη η κουλτούρα της δυτικής βιομηχανικής κοινωνίας είναι αποσυνδεδεμένη από το οικολογικό της υπόστρωμα. Δεν είναι ότι η γνώση και η κατανόησή μας για τον περίπλοκο και ευαίσθητο ιστό αλληλεξάρτησης από τη Γη είναι ασαφής ή καταχωνιασμένος σε κάποιο σκοτεινό υπόγειο της ψυχής. Έχουμε πλήρη επίγνωση της επίπτωσης που έχουν οι επιλογές μας στο περιβάλλον, αντιλαμβανόμαστε τη μόλυνση και την υποβάθμιση της ποιότητας του εδάφους, των υδάτων, του αέρα, αλλά δεν τη φροντίζουμε. Δε συνδέουμε τη γνώση αυτή με άλλες πτυχές της συνολικής μας εμπειρίας».

Πιστεύω ότι η οικολογική απόσχιση βρίσκεται μεταξύ της ψυχοπαθολογικής απόσχισης  και της ιδεολογικής απόσχισης. Οι αμέτρητες καταστροφικές διαδικασίες του φυσικού κόσμου που αναπτύσσουμε, προφανώς έχουν να κάνουν με τη διαχείριση του ανθρώπινου θανάτου και της αυτοκαταστροφής που συνεχίζονται καθημερινά, με έναν άρρωστο τρόπο, αντίθετο με τις αρχές της διατήρησης της ζωής.

Από την άλλη, γνωρίζουμε ότι μεγάλο μέρος της οικολογικής υποβάθμισης έχει να κάνει με ιδεολογικές διαδικασίες που αφορούν αποκλειστικά την εξουσία και τα οικονομικά συμφέροντα.  Αντιλαμβάνομαι λοιπόν, ότι αυτό που βρίσκεται στην καρδιά της οικολογικής απόσχισης, είναι η ατομική υποκειμενικότητα, όπου ο άνθρωπος βλέπει τον εαυτό του και αναλαμβάνει την ευθύνη σαν αποκομμένη μονάδα, σα να μην είναι ικανός ή αρκετά δυνατός να δει τον εαυτό του ως μέρος του κόσμου και ως εκ τούτου να είναι υπεύθυνος γι’αυτόν. Έτσι η εμπειρία της παγκόσμιας υποκειμενικότητας, η οποία περιλαμβάνει και την οικολογία στα πολλαπλά της όρια, εξαφανίζεται, υποκύπτοντας σε μια ατομικιστική υποκειμενικότητα, η οποία οδηγεί στην ψυχοπαθολογία.

Η «οικολογική υποκειμενικότητα» στην οποία βασίζεται η επιβίωση του ανθρώπινου είδους και καθορίζει τις σχέσεις μας μέσα και μαζί με τον κόσμο, δεν υπάρχει πλέον.

«Αυτός ο κόσμος που δεν είμαι εγώ και στον οποίο προσκολλώμαι τόσο έντονα όσο και στον  εαυτό μου, δεν είναι υπό μία έννοια, παρά μια προέκταση του σώματός μου. Έχω λόγους σοβαρούς να λέω ότι είμαι ο κόσμος» (Merleau-Ponty, 1964, p. 83). 

Αποσπάσματα από τη δημοσίευση της Virginia Moreira με τίτλο "Ecology in the multiple countours of Psychopathology"

 

Οι κίνδυνοι της Πνευματικής Παράκαμψης

Η προέλευση:  Ο όρος “Πνευματική Παράκαμψη” (Spiritual Bypassing στα αγγλικά) εισήχθη για πρώτη φορά από τον ψυχολόγο  John Welwood το 1984. Αναφέρεται στη χρήση πνευματικών πρακτικών προκειμένου να αποφύγουμε να έρθουμε αντιμέτωποι με οδυνηρά συναισθήματα, ανεπίλυτα τραύματα και αναπτυξιακές μας ανάγκες.

“Στην πνευματική παράκαμψη χρησιμοποιείται συχνά ο στόχος της αφύπνισης ή της απελευθέρωσης ώστε να εξορθολογήσουμε αυτό που ονομάζω «πρόωρη υπέρβαση».  Η «πρόωρη υπέρβαση»  αναφέρεται στην προσπάθειάς μας να εξυψωθούμε πάνω από την ωμή και άσχημη πλευρά της ανθρώπινης υπόστασής μας χωρίς ωστόσο να την έχουμε πρoηγουμένως αντιμετωπίσει πλήρως και να έχουμε συμφιλιωθεί μαζί της. Και τότε χρησιμοποιούμε την «ύψιστη αλήθεια» για να υποτιμήσουμε ή να απορρίψουμε ανθρώπινες ανάγκες, συνασθήματα, ψυχολογικά προβλήματα, σχεσιακές δυσκολίες και αναπτυξιακά ελλείμματα.»  

Απόσπασμα από τη "Συνέντευξη με τον John Welwood", της  Tina Fossella.

Η σκληρή αλήθεια: Σε κοινωνικό επίπεδο υπάρχει πολλή αδικία και δυσφορία που πρέπει να αντιμετωπίσουμε, τόσο ως πνευματική κοινότητα, αλλά και ως ανθρώπινα όντα.

Όταν αποφεύγουμε να αντιμετωπίσουμε προβληματικά ζητήματα που ανήκουν στο εξωτερικό μας σύστημα,  ακυρώνουμε και αποσιωπούμε ενεργά τις εμπειρίες εκείνων που βιώνουν καταπίεση.

Έτσι, με τον τρόπο αυτό, αποφεύγουμε να αναλάβουμε την ευθύνη για τη δημιουργία ενός καλύτερου κόσμου και απομονώνουμε αυτούς που χρειάζονται περισσότερο την υποστήριξή μας.

Παραδείγματα πνευματικής παράκαμψης:

 “-Στ’αλήθεια, δεν είμαι καλά. Από τότε που έχασα τη δουλειά μου αγωνίζομαι να  σταθώ στα πόδια μου.
-Όλα γίνονται για κάποιο λόγο! Έχε πίστη.”

“-Είναι τόσοι πολλοί οι άνθρωποι που υποφέρουν από ψυχικά νοσήματα… Είναι δύσκολο ακόμα και να υπάρχεις κοντά τους.
-Ο καθένας δημιουργεί τη δική του πραγματικότητα. Αν ήτανε κοντά στο θεό δεν θα είχαν τέτοια προβλήματα.”

“- Το κίνημα “black lives matter” είναι τόσο σημαντικό! Πρέπει να το συζητάμε.
-Δεν καταλαβαίνω γιατί μιλάς συνέχεια γι’ αυτό. Εγώ δε βλέπω χρώμα. Όλων η ζωή έχει αξία.”

“-Δεν αντέχω να βλέπω άλλο ειδήσεις. Κάποιες μέρες αισθάνομαι εντελώς αβοήθητος.
-Ναι, αλλά ας αλλάξουμε θέμα γιατί αυτή η συζήτηση παράγει χαμηλές δονήσεις.”

 

“Χωρίς βαθιά και ειλικρινή αυτό-αποδοχή, η πνευματική ζωή στηρίζεται σε ένα σαθρό θεμέλιο και δεν είναι τίποτε περισσότερο από μια διαφυγή σε έναν κόσμο ψευδαισθήσεων.” 

–John Monbourquette

 

Αρχέτυπα και Αστρολογία

Ο Ποσειδώνας

 

Ο Ποσειδώνας είναι πηγή, είναι το αιώνιο. Ταυτιζόμαστε με τον Ποσειδώνα γιατί κάποτε ήμασταν (και κάποια μέρα θα ξαναγίνουμε) κομμάτι του αιώνιου. Προς το παρόν, ζούμε στον εφήμερο, φυσικό κόσμο.  

Δεν είναι ο Ποσειδώνας που ζει στον υλικό κόσμο, αλλά εμείς. Και αναζητούμε την προσκόλληση μέσα στο εφήμερο, γιατί είναι φυσικό να προσκολληθούμε σε αντικείμενα όταν ένα μέρος μας είναι κομμάτι της αιωνιότητας. Αναζητούμε παρηγοριά σε ό,τι πιστεύουμε ότι είναι η φυσική ενσάρκωση του θείου: χρήματα, άνθρωποι ή άλλες υλικές επιθυμίες. Αλλά καμία εμμονή με την ύλη δε θα μας ικανοποιήσει. Γοητευόμαστε από μια αυταπάτη κι όταν η ψευδαίσθηση καταρρέει, πέφτουμε σε μια δίνη απελπισίας.

Ο Ποσειδώνας είναι η αίγλη, η μουσική, η ψυχαγωγία, ο κινηματογράφος. Είναι οι τέχνες που μας μεταφέρουν σε μιαν άλλη πραγματικότητα. Η ανθρώπινη φαντασία μας δίνει τη δύναμη της υπερβατικότητας. Μπορούμε να διασχίσουμε  αυτά τα νερά που μας υπνωτίζουν, αλλά δεν μπορούμε να αφήσουμε τον εαυτό μας να πνιγεί στην παραίσθηση.

Ο Ποσειδώνας είναι πορώδης και άμορφος. Αλλοιώνει τα όρια σαν σώμα που αποσυντίθεται. Μας τραβά να αποκοπούμε από τη ζωντανή πραγματικότητα. Είναι ένας μηχανισμός επιβίωσης σε μια κοινωνία γεμάτη πόνο.

Ο Ποσειδώνας δεν είναι η κατάχρηση ουσιών, είναι η απόδραση. Οι ουσίες που προκαλούν παραισθήσεις ή μουδιάζουν τον πόνο είναι μέσα διαφυγής, αλλά δεν είναι ο Ποσειδώνας. Κάποιες φορές μας φέρνει πιο κοντά στο πνεύμα κι άλλες μας κάνει να λατρεύουμε έναν de facto θεό.

Ο Ποσειδώνας δεν είναι η οργανωμένη θρησκεία, είναι η πνευματικότητα. Είναι η προσωπική μας σύνδεση με αυτό που δεν μπορούμε να δούμε. Και μπορεί κάποιοι να μας βοηθήσουν στο ταξίδι μας, αλλά τελικά το φιλτράρισμά του είναι δική μας επιλογή.

Ο Ποσειδώνας είναι νεφελώδης. Μέσα στην ομίχλη, όταν τα πράγματα είναι ασαφή, πρέπει να βαδίζουμε αργά. Μαθαίνουμε να βασιζόμαστε στα ένστικτά μας. Μπαίνουμε σε άλλη συχνότητα. Μαθαίνουμε να συντονιζόμαστε με τη διαίσθησή μας.

  

 Ο Ποσειδώνας είναι ατέλειωτη συμπόνια. Είναι το κύμα των συναισθημάτων που μας ξεπερνά. Είναι η διαφορά μεταξύ συμπαράστασης και ενσυναίσθησης. Είναι η ικανότητά μας να προσαρμοστούμε στο περιβάλλον μας.

Ο Ποσειδώνας είναι η συνειδητοποίηση ότι η εμπειρία μας στον υλικό κόσμο είναι μια ψευδαίσθηση ανασυρμένη από τα μυστήρια της αντίληψής μας: Ατέλειωτα υποκειμενική και φευγαλέα. Μα για να αγγίξουμε την αθανασία πρέπει πρώτα να μάθουμε την παροδικότητα, το φευγαλέο και το εφήμερο.

 

Πηγή: Sunmoonsquare

 

 Ο Carl Jung και η Αστρολογία στην Ψυχανάλυση

O Jung είναι ο υπεύθυνος για την είσοδο της αστρολογίας στην ψυχανάλυση του 20ου αιώνα. Αν και μαθητής του Freud, ασχολήθηκε με θέματα που οι σύγχρονοί του τα θεωρούσαν πιο κοντά στη «μαγεία», παρά στην επιστήμη.

Ωστόσο, οι υποθέσεις του έχουν βάθος και εξαιρετικό ενδιαφέρον κι έχουν καταφέρει να δημιουργήσουν μια ολόκληρη σχολή πάνω σε αυτόν τον τρόπο σκέψης, ο οποίος ισχύει ακόμα και σήμερα.

Για τον Jung, η αστρολογία είναι το άθροισμα όλης της αρχαίας γνώσης για την ψυχολογία. Τα δώδεκα σύμβολα του ζωδιακού κύκλου λειτουργούν σαν σύνοψη της  ψυχικής πραγματικότητας και διαμορφώνουν αυτό που ο Jung ονόμασε «αρχέτυπα», τα οποία είναι ψυχολογικά πρότυπα ή μοντέλα που ενυπάρχουν στο συλλογικό ασυνείδητο.

Ο Jung ήταν πεπεισμένος  ότι αυτό που κάθε άνθρωπος είναι πραγματικά  υπάρχει μέσα του ως έμφυτη προδιάθεση. Και αυτό δεν το αποκτούμε, αλλά αντίθετα γεννιόμαστε με αυτό.

Αυτό είναι ένα πρώτο σημείο επίδρασης της αστρολογίας στη Γιουνγκιανή ψυχανάλυση , μια που οι αστρολόγοι υποστηρίζουν ότι υπάρχει μια τάση και προδιάθεση στον τρόπο που θα ζήσουμε, από τη στιγμή της γέννησή μας.

«Η αστρολογία, όπως το συλλογικό ασυνείδητο, με το οποίο ασχολείται η ψυχολογία, αποτελείται από συμβολικές διαμορφώσεις: Οι «πλανήτες» είναι οι θεοί, σύμβολα των δυνάμεων του ασυνειδήτου», Carl G. Jung

 

Η Συγχρονικότητα, ή η Αστρολογία, στην ψυχανάλυση του Jung

Ο Jung ανέπτυξε την έννοια της «συγχρονικότητας» στη θεωρία του και είναι αυτή η υπόθεση που φέρνει την αστρολογία στην ψυχανάλυση.

Η συγχρονικότητα λοιπόν, αναφέρεται σε γεγονότα που  δημιουργούν σύμπτωση. Συμβαίνουν ταυτόχρονα, αλλά φαινομενικά είναι ασύνδετα. Όπως για παράδειγμα, όταν σκεφτόμαστε κάτι ασυνήθιστο, πχ μια νυχτερίδα και μετά από λίγο να τη δούμε στο παράθυρο (ή και μέσα στο σπίτι*).

Για τον Jung , αυτές οι συμπτώσεις υπακούουν σε κάποια μη ορατά νήματα που συνδέουν τα πάντα, πράγμα που συμφωνεί και με τις αστρολογικές αρχές.

Βάση της αρχής αυτής, υπάρχουν αόρατες δυνάμεις που προέρχονται από το σύμπαν. Οι δυνάμεις αυτές αναμιγνύονται συνεχώς και προκαλούν τη δημιουργία των γεγονότων που συμβαίνουν στη ζωή ενός ατόμου.

Με αυτόν τον τρόπο, η επίδραση της αστρολογίας στη γιουνγκιανή ψυχανάλυση είναι σαφής: Μια άγνωστη, παγκόσμια τάξη εκδηλώνεται μέσα από μια συγκεκριμένη κατάσταση και οι κινήσεις του σύμπαντος οδηγούν σε συγκεκριμένα γεγονότα στη ζωή ενός ατόμου.

Αυτό μπορεί να μοιάζει σαν μια θεωρία που απομακρύνεται από την επιστήμη, αλλά η κβαντική φυσική έχει ασχοληθεί επίσης με παρόμοια ζητήματα.

O Jung αποκαλεί την αστρολογία «διαισθητική μέθοδο», αναφέροντας ότι και ο ίδιος επαλήθευσε πολλές φορές συγκεκριμένες ψυχολογικές καταστάσεις ή συγκεκριμένα γεγονότα, να σχετίζονται με τις πλανητικές κινήσεις, «ιδιαίτερα όταν εμπλέκονται ο Κρόνος και ο Ουρανός», δήλωσε σε μια συνέντευξη το 1954.

O Jung και οι αστρολόγοι

Από την πλευρά τους οι αστρολόγοι, συμφωνούν με πολλά από τα σημεία του Jung. Υποστηρίζουν την ύπαρξη μη ορατών δυνάμεων που δίνουν μια ιδιαίτερη χροιά σε όλα όσα συμβαίνουν.

«Η δύναμη που κινεί τον ήλιο και τα αστέρια είναι η ίδια δύναμη που κινεί την ανθρώπινη ψυχή», αναφέρει ο Ισπανός αστρολόγος Lluis Gisbert.

Οπότε, όπως υπάρχει επίδραση της αστρολογίας στην ψυχανάλυση, ισχύει και το αντίστροφο και είναι πολλοί εκείνοι οι αστρολόγοι που στρέφονται στις ιδέες του Jung για να αναπτύξουν τις ερμηνείες τους.

Ξεχωριστή είναι η περίπτωση του καθηγητή του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, Richard Tarnas, o οποίος διδάσκει φιλοσοφία, αλλά είναι και ψυχολόγος και αστρολόγος. Εξηγεί ότι έφτασε στην αστρολογία μελετώντας τις διδασκαλίες του Jung κι ότι η προσέγγισή του σε αυτήν ήταν πάνω απ’ όλα εμπειρική. Ανακάλυψε με έκπληξη ότι οι αστρολογικοί χάρτες του Γαλιλαίου, του Αϊνστάιν και του Δαρβίνου, ήταν παρόμοιοι, αλλά και ότι ο ίδιος πλανητικός σχηματισμός χαρακτήρισε μια συναυλία του Μπετόβεν, αλλά και μια ιστορική εμφάνιση του Τζίμι Χέντριξ.

Η φράση που συνοψίζει τις θέσεις του είναι ότι «η Ψυχή μας είναι η ανάσα του Σύμπαντος».

 

Μια άβολη σχέση

Οι κλασικοί ψυχαναλυτές αμφισβητούν την επίδραση της αστρολογίας στην ψυχανάλυση και την υποβιβάζουν σε μια έκφραση φανταστικών μύθων και θρύλων που στερούνται εγκυρότητας.

Στην πραγματικότητα, η κλασική ψυχανάλυση βασίζεται στην ιδέα ότι οι άνθρωποι έχουν τον έλεγχο του  πεπρωμένου τους κι ότι αυτές οι συμπτώσεις δεν υπάρχουν.

(Το θέμα αυτό συζητείται έντονα τελευταία και έχει δημιουργήσει αντιδράσεις από τους ψυχοθεραπευτές που δουλεύουν πάνω σε συγκεκριμένες τραυματικές για τον ψυχισμό εμπειρίες, για τις οποίες οι ασθενείς δε φέρουν καμία απολύτως ευθύνη (πχ πόλεμος), καθώς και από θεραπευτές που δουλεύουν με μειονότητες και με άτομα προερχόμενα από μη προνομιούχα περιβάλλοντα*).

Από την άλλη, κάποιοι αμφισβητούν τον ακραίο καρτεσιανό ορθολογισμό που έχει επιβληθεί στη γνώση, λέγοντας ότι δεν υπάρχει ένας, αλλά πολλοί τρόποι για να φτάσεις στην αλήθεια και ο ορθολογισμός της επιστήμης είναι μόνο μία από αυτές.

Παρ’ όλ’ αυτά, η χρήση της αστρολογίας στην ψυχανάλυση υπάρχει ακόμα, τουλάχιστον στο γιουνγκιανό πεδίο σκέψης. Τόσο οι υποστηρικτές της προσέγγισης αυτής, όσο και οι αστρολόγοι, αισθάνονται όλο και πιο κοντά στην κβαντική φυσική και διαβεβαιώνουν ότι θα ανοίξει ένα νέο είδος σοφίας που θα προκαλέσει τα στεγανά του ορθολογισμού.

 

*Σημείωση της μεταφράστριας

Πηγή:https://exploringyourmind.com/carl-jung-astrology-psychoanalysis/

 Η τελειομανία στην οικογένεια

Το να είναι σκληρά με τον εαυτό τους, είναι κάτι που τα παιδιά δεν επέλεξαν συνειδητά.

Πρόκειται για συμπεριφορά που προϋπάρχει στον έναν ή και στους δύο γονείς και τα παιδιά ακολουθούν απλώς το πρότυπο.

 

Μια «πρέπει-να-είναι-τέλεια» μητέρα που προσπαθεί να ξεχωρίζει  στους πολλαπλούς ρόλους της μητέρας, της  γυναίκας, της κόρης, της επιχειρηματία, του  αφεντικού κ.λπ. και το μόνο που ακούει το παιδί από αυτήν είναι κανόνες για οργάνωση και ότι «δεν έχει χρόνο για αυτό ".

Ή ο  "πρέπει-να-είναι-ο-καλύτερος" πατέρας που ζητάει να γνωρίζει καθημερινά τους βαθμούς και τη σχολική απόδοση του παιδιού του, ο οποίος δεν το επαινεί για τις προσπάθειές του, αλλά μόνο όταν τα αποτελέσματα αξίζουν τον κόπο, ή που το έχει εγκαταλείψει επειδή δεν ανταποκρίνονταν στα υψηλά στάνταρτ του. Ένας πατέρας που  θυμίζει συχνά στο παιδί του το τι πέρασε ο ίδιος και τι  εξακολουθεί να κάνει γι 'αυτό, οπότε πρέπει να αποδείξει την εκτίμηση των προσπαθειών του αριστεύοντας στο σχολείο.

Περιμένεις το παιδί σου να είναι τέλειο όταν:

• εστιάζεις στου παιδιού σου την  εμφάνιση, τους βαθμούς, την απόδοση

•  ανησυχείς  για το μέλλον του, την καριέρα του, τις δυνατότητές του
•  το πνίγεις  με πολλές δραστηριότητες
• αισθάνεσαι απογοητευμένος με τις αποτυχίες και τις ατέλειες του παιδιού σου, γιατί σε κάνει να νιώθεις κακός γονέας
•  «διαχείριζεσαι»  το παιδί σου με τρόπο ώστε να εξαλείψεις  πιθανότητες αποτυχίας
• επικρίνεις το παιδί σου περισσότερο από ό, τι το επαινείς
•  συμπεριφέρεσαι σαν  τα όνειρά σου να είναι τα όνειρα του παιδιού σου και το πιέζεις για να τα εκπληρώσει
•  είσαι αυστηρός  με την απόδοσή του και το ωθείς/ενθαρρύνεις να είναι άψογο
•  απογοητεύεσαι  όταν είναι αναστατωμένο ή συναισθηματικά φορτισμένο
•  κρίνεις τους φίλους του και συνήθως κανένας δεν είναι αρκετά καλός για σένα
•  συγκρίνεις την εμπειρία του παιδιού σου με τη δική σου ("στην ηλικία σου, εγώ ...")

Πηγή: @antiloneliness

Website : https://www.antiloneliness.com/

Υπήρξες ποτέ προσκολλημένος σε μια μονόπλευρη σχέση με έναν συναισθηματικά μη διαθέσιμο σύντροφο;

 

Αν έχεις παρατηρήσει κάτι τέτοιο, μια καλή ερώτηση που πρέπει να κάνεις στον εαυτό σου είναι:

«Ποιο κομμάτι σου επιζητά κάτι τέτοιο, με τόση δύναμη;»

 

Κάποιες φορές είναι ο πιο τραυματισμένος μας εαυτός ή το «παιδί μέσα μας» που παίρνει τον έλεγχο και πιάνεται στον φόβο και στον πόνο του να μην τον επιλέξει ο Άλλος.

Στον φόβο της εγκατάλειψης.

 

Τα συναισθήματά μας έχουν δύναμη. Για να αποκτήσουμε περισσότερη συνείδηση του τί συμβαίνει, αλλά και για να αγαπήσουμε τον εαυτό μας, πρέπει να μάθουμε να ακούμε τα συναισθήματά μας και να ενεργούμε από μια θέση αυτοεκτίμησης (παρά να αντιδρούμε λόγω δυσφορίας).

Συχνά κρύβουμε τη δυσφορία μας για να μη νιώσουμε εγκαταλελειμμένοι, μη αγαπητοί ή ανάξιοι, χωρίς να εμβαθύνουμε στα πραγματικά αίτια της συμπεριφοράς μας.

Καταλαγιάζουμε τον φόβο αυτόν της εγκατάλειψης προσωρινά κυνηγώντας κάποιον μη διαθέσιμο ή ξοδεύοντας τον εαυτό μας σε αδιέξοδες σχέσεις.

Αλλά στην πραγματικότητα δεν παίρνουμε ούτε αυτό που θέλουμε ούτε αυτό που μας αξίζει από μια σχέση.

 

Αν λέει ότι δεν μπορεί να δεσμευτεί, πίστεψέ το.

Αν σου πει ότι δεν είναι έτοιμος, πίστεψέ το.

Αν σου πει «μου αρέσεις, αλλά είμαι εγωιστής», πίστεψέ το.

 

Οι άνθρωποι δεν θέλουν απαραίτητα να μας κάνουν κακό, αλλά στην πραγματικότητα αν δεν έχουν κάνει την εσωτερική δουλειά που απαιτείται με τον εαυτό τους και δεν ξέρουν τί σημαίνει να λειτουργούν ΣΥΝΕΙΔΗΤΑ, οι πράξεις τους μπορεί να εξυπηρετούν μονάχα τον εαυτό τους.

Πράγμα που σε αφήνει να νιώθεις χωρίς στήριγμα.

Από εσένα εξαρτάται αν θα είσαι ο σοφός, στοργικός και γεμάτος αγάπη γονέας του εαυτού σου.

Να υπενθυμίσεις στον εαυτό σου ότι είναι ασφαλές να αγαπηθείς.

Ότι η υγιής αγάπη δεν χρειάζεται να είναι βαρετή.

Μάθε να αναγνωρίζεις πότε μπορεί να συγχέεις το χάος με τη χημεία.

Είσαι εδώ για να αγαπηθείς.

Έχεις την ικανότητα να ενστερνιστείς την αξία σου και να υψώσεις το ανάστημά σου δυναμικά σε όλες τις σχέσεις σου.

Εξερευνώντας την ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΑΚΑΜΨΗ ως μηχανισμό επιβίωσης

Τι είναι η πνευματική παράκαμψη;

• Πρόκειται για τη διαδικασία αποφυγής, απόρριψης ή παράβλεψης ψυχολογικών δυσκολιών ή τραύματος (του εαυτού ή των άλλων) με εστίαση μόνο στην πνευματική διάσταση.

• Μια τάση αποφυγής ή υπέρβασης των βασικών ανθρώπινων αναγκών και συναισθημάτων.

• Η χρήση πνευματικών πρακτικών για τη δημιουργία μιας νέας «πνευματικής» ταυτότητας.

Πώς λειτουργεί βοηθητικά;

• Βοηθά όταν δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε ή να δουλέψουμε με τα συναισθήματά μας ή τα συναισθήματα των άλλων.

• Μπορεί να είναι ένας τρόπος να απλοποιήσουμε ή να παραδοθούμε σε καταστάσεις, καλλιεργώντας την πεποίθηση ότι μια θρησκεία, ο θεός, το σύμπαν ή ένας γκουρού καθοδηγεί τη ζωή μας.

• Μας δίνει τη δυνατότητα να διαχειριστούμε έντονα συναισθήματα ντροπής.

• Είναι ένας τρόπος αντιμετώπισης της ζωής που βασίζεται στο ότι μας «δίνει ελπίδα» και μας επιτρέπει να επιβιώσουμε σε ορισμένες περιπτώσεις.

Εντοπίζοντας τα σημάδια

• Το να ανήκεις σε μια ισχυρή κοινότητα που ενθαρρύνει τον διαχωρισμό από εκείνους που αμφισβητούν ή προκαλούν το σύστημα πεποιθήσεών της.

• Εστίαση στην εξερεύνηση «από πάνω προς τα κάτω» (γνωστική) και στο «το μυαλό πάνω από την ύλη».

• Υπερτονισμένη αποκοπή και συναισθηματικό πάγωμα με υπερβολική έμφαση στο θετικό.

• Η θεώρηση ορισμένων αναγκών ή συμπεριφορών ως "αμαρτία" ή ανθρώπινη αδυναμία.

Πώς να ανταποκριθείς με ενσυναίσθηση

• Αποδοχή της ίδιας της εμπειρίας ζωής του ατόμου στα πλαίσια της πνευματικότητας.

• Εισάγοντας σταδιακά την οπτική των «μερών του εαυτού». Πχ: «Δηλαδή ένα μέρος του εαυτού σου φοβάται να ανοίξει την πόρτα στον θυμό;»

• Μια προσέγγιση από «κάτω προς τα πάνω» με προσεκτική εστίαση στις αισθήσεις του σώματος ως ένα μονοπάτι για συναισθήματα όπως ο φόβος και η ντροπή.

Πώς διακρίνεται η πνευματική παράκαμψη από τον ναρκισσισμό

Παρ’ όλο που ο ναρκισσισμός είναι μια διαταραχή προσωπικότητας και η πνευματική παράκαμψη είναι πράξη ή συμπεριφορά, τα δύο έχουν κάποια όμοια χαρακτηριστικά. Χαρακτηριστικά του ναρκισσισμού όπως είναι η αίσθηση υπεροχής, δεν υπάρχουν απαραίτητα στην πνευματική παράκαμψη.

Επίσης η Π.Π. συνδέεται εξ ορισμού με πνευματικές πεποιθήσεις, θρησκείες ή λατρείες. Το πιο κοινό ίσως χαρακτηριστικό των δύο είναι η πιθανή χρήση gaslighting, που αποτελεί μέθοδο ψυχολογικής χειραγώγησης του άλλου, μέσω δημιουργίας αμφιβολιών.

Πηγές:

Pargament, K. The psychology of religion and coping: Theory, Research, Practice (New York: Guilford press, 1997)

Wellwood, J. Toward a psychology of awakening (Bostom; Shambhala publications, 1984)

______________________________________________________

Στον πυρήνα της, η πνευματική παράκαμψη είναι ένας τρόπος επιβίωσης. Είναι επίσης η σκοτεινή πλευρά της πνευματικότητας ή της θρησκείας.

Πρόκειται για ένα μαθημένο μηχανισμό. Ακριβώς όπως η άρνηση και η καταπίεση συναισθημάτων, τον μαθαίνουμε από άλλους.

Είμαστε ιδιαίτερα δεκτικοί στην υιοθέτησή του όταν είμαστε περισσότερο ευάλωτοι.

Ακόμα κι εκείνοι που τον διδάσκουν ή επωφελούνται από αυτόν, τον χρησιμοποιούν ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, ως μέσο για να τα «βγάζουν πέρα». Αυτό φυσικά δεν αναιρεί τη βλάβη που μπορεί να προκαλέσουν.

Όταν εργάζεσαι ως θεραπευτής από το πρίσμα του τραύματος είναι εύκολο να αναγνωρίσεις την πιθανή βλάβη. Επίσης η Π.Π. αντιβαίνει συχνά τις προσωπικές αξίες αυτό-αποδοχής και ειλικρίνειας του εκάστοτε θεραπευτή.

Θεραπευτές που δεσμεύονται επίσης να διευκολύνουν μια αίσθηση του εαυτού που να έχει νόημα για ένα άτομο εκτιμώντας ωστόσο την ποικιλία της ανθρώπινης εμπειρίας, είναι σημαντικό να προσπαθήσουν να καταλάβουν πράγματα που μπορεί να προκαλούν τους ίδιους και να τα αντιμετωπίσουν με ενσυναίσθηση ακόμα και στα άκρα της comfort-zone τους.

Στην κουλτούρα μας έχουμε μικρή ανοχή στον ανθρώπινο πόνο και διδάσκεται όλο και περισσότερο ότι θα πρέπει να παρακάμπτεται.

Η Π.Π. είναι απλώς προϊόν της κοινωνίας στην οποία ζούμε. Η ενσυναίσθηση είναι το αντίδοτο.